Dit is hoe vrouwen met PTSS kampen

Als je een ingrijpende, schokkende gebeurtenis niet goed hebt verwerkt, ontstaat een psychische verwonding die stress veroorzaakt. Deze verwonding heet Posttraumatische Stress-stoornis (PTSS). Maar hoe zit het met vrouwen die een trauma zijn opgelopen? Wij zijn te weten gekomen hoe een PTSS het leven van de vrouw kan beïnvloeden.

Hoofdstuk 1: Wat zijn de oorzaken?

Verschillende aspecten veroorzaken een PTSS. Het hangt vooral af aan de soort gebeurtenis, hoe erg het was en hoelang het duurde. Het hangt ook af aan hoe jij het ervaart. Zo kan je iets meemaken wat voor veel mensen niet schokkend wordt ervaren, maar voor jou wel.

Larissa (27) heeft PTSS en vertelt: ‘’Ik heb een overval op het treinstation meegemaakt. Ik liep langs de kiosk waar een nummer van Beyoncé werd afgespeeld. Plotseling zag ik een man met een bivakmuts verschijnen. Hij rende langs me en botste per ongeluk tegen mijn schouder aan. Twee agenten renden achter hem aan. Mijn hart ging tekeer. Ik ben inmiddels een halfjaar verder en nu ben ik nog steeds bang voormensen die langs me rennen. Hoe gek het ook klinkt, schrik ik wanneer ik een nummer van Beyoncé hoor. Voor anderen is dat misschien raar, maar voor mij niet. Dat moment heeft veel effect op me gehad. Ik heb geen last van flashbacks, maar ik raak wel in paniek als ik in hetzelfde station loop.”

Ook is het de vraag of je één keer een nare gebeurtenis hebt meegemaakt of dat het vaker is voorkomen. Iemand die iets op lange termijn heeft meegemaakt, heeft meer kans om een PTSS op te lopen. Suzanne (29) heeft ook PTSS. Zij vertelt: “Ik zat één jaar lang in een gewelddadige relatie. Mijn ex drong me erop aan om seks met hem te hebben. Ik wilde het echt niet. Ik bleef nee zeggen, maar hij luisterde niet. Hij heeft me verkracht. Ik ben inmiddels vier jaar verder, maar ik krijg nog elke seconde van de dag flashbacks naar dat ene moment. Soms herbeleef ik dat moment in mijn nachtmerries.”

Naast een beroving of verkrachting zijn er ook andere gebeurtenissen die kunnen leiden tot een trauma. Denk aan oorlogsgeweld, natuurramp, vliegtuigongeluk of een terroristische aanslag.

Hoofdstuk 2: Waar krijg je last van?

De manier waarop iemand reageert op een schokkende gebeurtenis is heel verschillend. Wel krijg je een driehonderdzestig graden draai aan je leven. Je slaapt slechter, je bent prikkelbaar en hebt nachtmerries. Je krijgt last van angst en somberheid. Je vertrouwen in de mensheid wordt beschadigd. Dit zijn normale reacties op schokkende gebeurtenissen. Het ligt er ook aan wat voor persoon je zelf bent. Mensen die de beelden keer op keer zien kunnen zich emotioneel voelen. Larissa: “Ik kan echt in tranen uitbarsten als ik iets meemaak wat aan mijn trauma doet denken. Ik heb het idee dat niet iedereen dat kan begrijpen, maar voor mij is het heel heftig.” Toch zijn er ook mensen die de beelden in hun hoofd wegpushen. Zo vertelt Suzanne: “Vanaf het moment dat ik opsta tot ik in bed lig duiken de beelden om de paar seconden in mijn hoofd op. Toch probeer er niet te lang bij stil te staan en vermijd ik de gedachten, bijvoorbeeld door mezelf te afleiden.”

Eén ding wat veel mensen met PTSS gemeen hebben zijn paniekaanvallen. Het kan namelijk zo zijn dat alles opstapelt en in één keer op je afkomt. Suzanne vertelt: “De beelden en gedachten vermijden betekenen niet dat ik er niet helemaal mee wordt geconfronteerd. Doordat ik de gedachten alsmaar blijf vermijden krijg ik om de maanden wel eens een klap in mijn gezicht. Zo liep ik laats op een willekeurige dag naar de Albert Heijn om boodschappen te doen en onderweg kwamen alle nare flashbacks in één keer op me af. Ik werd intens verdrietig en kreeg zelfs zelfmoordneigingen. Ik liep toevallig langs een rivier en ik dacht, wat als ik daarin spring en gewoon een einde aan mijn leven maak? Krijg ik dan rust?”

Veel mensen met PTSS willen een einde aan hun leven maken om van die nare herbelevingen en gedachten af te komen. Herken jij jezelf hierin? Praat erover en zoek professionele hulp. Dit kan anoniem via 113 of gratis via 08800-0113.

Hoofdstuk 3: De behandeling

Gelukkig is PTSS goed te behandelen en kunnen de klachten daardoor helemaal verdwijnen. Marijke Janssen (37) is psycholoog en behandelt PTSS-patiënten. Zij vertelt: “Om achter te komen of iemand een PTSS heeft houden we eerst allerlei interviews om hem of haar grondig te onderzoeken. Aan de hand van de uitkomsten zal blijken of diegene wel of niet een PTSS heeft. Mocht diegene een PTSS hebben, krijgt hij of zij eerst psycho-educatie en een oefening gericht op de verwerking van het trauma. Vervolgens behandelen we diegene met EMDR en imaginaire exposure.”

Hoe werkt EMDR?
Onze hersenen bestaan uit het langetermijngeheugen en kortetermijngeheugen. En het werkgeheugen is een onderdeel van het kortetermijngeheugen. Het werkgeheugen is het geheugen wat je nu gebruikt terwijl je deze zin leest. Het is de actieve verwerking van de informatie in het kortetermijngeheugen. Wanneer je een trauma meemaakt wordt dat trauma opgeslagen in je langetermijngeheugen. Je kunt je trauma vergelijken met een PDF-bestand dat je niet kunt aanpassen. Om dat PDF-bestand tóch te kunnen aanpassen kunnen PTSS-patiënten EMDR, oftewel Eye Movement Desentization and Reprocessing therapie krijgen. De naam verklapt het al; bij EMDR volg je bepaalde lichtjes en denk je aan de nare gebeurtenis. Je herbeleeft het moment en je komt oog in oog te staan met je angst. Tegelijkertijd krijg je afleiding van je psycholoog waardoor het druk in je hersenen zó groot wordt. Het trauma wordt van je langetermijngeheugen naar je kortetermijngeheugen verplaatst. Je verliest de emotionele connectie. Het PDF-bestand wordt nu een Word-bestand: je kan het trauma aanpassen. Zo vertelt Marijke: “Hoe iemand na een EMDR-sessie reageert is verschillend. Sommige personen reageren er heel emotioneel op, andere mensen blijven kalm. De nasleep na de EMDR kán heftig zijn. En dan is het ook de vraag hoe vaak iemand EMDR krijgt. Hoe heftiger het trauma, hoe vaker diegene EMDR krijgt.”

Imaginaire exposing
Naast EMDR krijgen mensen met een PTSS imaginaire exposure. Marijke vertelt: “Bij deze behandeling sluit je je ogen en herbeleven we het moment vanaf het begin tot het einde. ‘Wat zie je?’ vraag ik dan. Zij omschrijven het moment zo gedetailleerd mogelijk met doel dat zij met hun angst geconfronteerd worden. Zo kunnen ze makkelijker met het trauma omgaan.”

Hoofdstuk 4: Hoe PTSS vrouwen treft

Uit studies blijkt dat minstens de helft van alle vrouwen minstens één keer in hun leven een soort trauma zal meemaken. Seksueel geweld is de meest voorkomende vorm. Vrouwen lopen meer kans dan mannen om als kind verwaarloosd of seksueel misbruikt te worden. Zij maken vaker huiselijk geweld mee. Het verschil tussen mannen en vrouwen met PTSS is dat mannen woede voelen en vrouwen eerder ernstige depressie of anxiety krijgen. Hoewel mannen vaker omslaan naar drank en drugs om hun trauma te verwerken, kunnen vrouwen daar ook problemen mee krijgen. Marijke vertelt: “Meestal zie ik bij vrouwen, die seksueel misbruik hebben meegemaakt, dat ze vertrouwensproblemen ontwikkelen. Ze vertrouwen niet alleen hun eigen partner, maar ook niet hun eigen vrienden.”

Hoe weet je of je een PTSS hebt?
Niet alle vrouwen die een trauma meemaken zullen een PTSS ontwikkelen. Toch weten veel vrouwen niet dat zij een PTSS hebben. Hieronder staan een aantal symptomen van een PTSS.

  • Je vermijdt gesprekken, gedachten en gevoelens die horen bij het trauma
  • Een belangrijk deel van het trauma kan je je niet meer herinneren, je hebt het verdrongen
  • Je vermijdt activiteiten, plaatsen en mensen die je herinneren aan het trauma
  • Het voelt alsof je er niet meer bij hoort, je voelt je vervreemd van anderen
  • Je sluit je steeds meer af, je praat weinig over je gevoelens
  • Je gevoelens zijn vlak geworden, je hebt weinig zin om dingen te ondernemen
  • Je ziet je eigen toekomst somber in

Een PTSS kan je niet altijd voorkomen. Soms kom je in bepaalde situaties terecht waar er geen uitweg is. Suzanne vertelt: “Ik kom uit een onstabiel gezin en had nooit een goed band met mijn ouders. Als ik aan mijn kindertijden denk, schieten al die ruzies van mijn ouders in mijn hoofd. Echter heb ik daar als volwassene geen last van. Na de verkrachting had ik gewild meer steun te krijgen van mijn familie, maar die kreeg ik niet. En nu is het situatie zo erg uit de hand gelopen dat ik niet in de buurt van mijn ex durf te lopen. Ik ben bang dat ik hem daar ga tegenkomen.”

Er is meer kans dat je PTSS krijgt als…

  • Je steun mist van je vrienden of familie
  • Er tijdens de traumatische gebeurtenis letsel is ontstaan
  • Andere spanningen waren aanwezig na de gebeurtenis
  • Je had een voorgeschiedenis van depressie, angst of andere geestelijke gezondheidsproblemen
  • Er was sprake van seksueel misbruik of verkrachting
  • De gebeurtenis was zeer ernstig of levensbedreigend

Hoofdstuk 5: Zwangerschap en PTSS

Als een vrouw een traumatische ervaring heeft meegemaakt en zwanger wordt, kunnen de traumatische symptomen weer tevoorschijn komen. Vrouwen die bijvoorbeeld slachtoffer worden van seksueel misbruik, kunnen bang worden voor de bevalling. Als zij bang zijn dat hun kindje onveilig is, kan dat negatieve gevolgen voor de toekomst hebben. Studies hebben bewezen dat 1,5% van alle vrouwen na de bevalling alle symptomen van een PTSS vertonen, en nog veel meer vrouwen enkele van de symptomen vertonen. Het gaat vooral om vrouwen die voor het eerst moeder worden. Zij kunnen de bevalling traumatisch beschouwen en kunnen bang zijn dat er wat met hen en de baby staat te gebeuren. Vaak willen vrouwen met een traumatische ervaring tijdens hun eerste zwangerschap of geboorte niet opnieuw zwanger worden. Als ze dan toch van mening veranderen en alweer zwanger worden, gebeurt het vaak dat zij de traumatische ervaringen herbeleven. De zwangere vrouw kan heel bang worden voor haar volgende bevalling.

Hoofdstuk 6: De toekomst

Hoewel mensen met een PTSS meestal pessimistisch over de toekomst zijn, hebben Larissa en Suzanne ergens wel hoop. Zo vertelt Larissa: “Ik ga volgende week met mijn traumabehandeling beginnen. Ik steek al mijn hoop daarin en ik hoop dat ik het een plek ga kunnen geven aangezien ik er nu veel te lang mee zit. Ik woon nu samen met mijn vriend en we hebben een kinderwens. Ik wil niet dat ik later kinderen krijg en dat ik hier nog last van ga hebben.”

Suzanne vertelt: “Hoewel mijn vertrouwen in mannen compleet is beschadigd door mijn ex, heb ik wel het idee dat niet alle mannen duivels zijn. Ik had altijd al kinderen gewild, maar door mijn nare ervaring heb ik daaraan getwijfeld. Sinds kort ga ik naar de psycholoog en dat geeft me ergens wel steun. Ik kijk nu gelukkig veel positiever naar het leven. Ik ben nu nog niet klaar voor een relatie of kinderen, maar eens ik mijn trauma heb verwerkt zou ik daar wel voor openstaan.”

Hoofdstuk 7: Meer informatie

Wist je dat er 5 types PTSS bestaan? Om het bewustzijn over dit onderwerp te begroten staat hieronder een link waar de 5 types PTSS wordt uitgelegd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *