DE KRACHT VAN VOORLEZEN

Voorlezen speelt één van de belangrijkste rollen in de ontwikkeling van een kind.

Jip en Janneke, Dikkie Dik, Nijntje en De Grote Vriendelijke Reus, het zijn allemaal titels van boeken die waarschijnlijk wel eens een keer aan jou zijn voorgelezen. We herinneren ons allemaal wel de voorleesmomentjes op de rand van je bed. Helaas worden deze voorleesmomentjes tegenwoordig steeds sneller vervangen door een stem uit een mobiel. Het ouderwetse papieren boek maakt plaats voor filmpjes van Youtube en Netflix of in het beste geval een digitaal voorleesboek. Helaas, want voorlezen speelt niet alleen een hele belangrijke rol in de taalontwikkeling, maar het stimuleert ook de sociale- en emotionele vaardigheden bij kinderen. Het wordt tijd om het ouderwetse voorlezen in een nieuw jasje te steken.

Hoofdstuk 1
Hoe lees ik eigenlijk voor?

Voorlezen gaat verder dan alleen het oplezen van een tekst die in het boek staat. Zo is er uit het onderzoek gebleken dat hoe interactiever je een kind voorleest, des te groter het effect is op de taalverwerving en -ontwikkeling van het kind.

Door interactief voor te lezen raakt het kind betrokken bij het verhaal en de tekst, waardoor taal een interessante rol krijgt. Interactief voorlezen klinkt misschien heel spannend, maar is eigenlijk heel simpel. De volgende vier stappen helpen jou op weg om een goede voorlezer te worden.

Stap 1: Het verhaal introduceren
Bekijk samen met het kind het boek dat je hebt uitgekozen. Lees hardop de titel voor en laat het kind de plaatjes op de kaft bekijken. Vervolgens kan je het kind vragen stellen over het boek. Wat wordt er verwacht? Wat gaat er gebeuren? Ziet het kind iets dat hij herkent? Je kan een stap verder gaan door attributen klaar te leggen die in het boek voorkomen. Gaat het verhaal bijvoorbeeld over een paraplu, leg dan een paraplu naast het boek.

 

Stap 2: Het verhaal voorlezen
Binnen deze stap lees je het verhaal met zo min mogelijk onderbrekingen voor. Je laat de kinderen kennismaken met begrippen, personages en gebeurtenissen uit het boek. De onderbrekingen die je doet laat je afhangen van het initiatief van het kind. Zo kan je bijvoorbeeld moeilijke begrippen kort uitleggen.

Om zo interessant mogelijk voor te lezen geeft kinderboek schrijver Jacques Vriens in de onderstaande video een aantal gouden tips. Zo legt hij uit wanneer en hoe je het beste verschillende stemmetjes kan toepassen. Zijn belangrijkste tip: blijf bij jezelf en ga geen toneel spelen.

Voorleestips Jacques Vriend

Stap 3: Op het verhaal ingaan
Door een gesprek met kinderen te voeren voorafgaand en na afloop van het voorlezen, gaan kinderen verbanden leggen met het verhaal. Je kan op het verhaal ingaan door de moeilijke woorden te bespreken. Probeer het kind de moeilijke woorden in hun eigen taal te laten gebruiken. Daarnaast kan je gebeurtenissen uit een verhaal vergelijken met de werkelijkheid. Zou het kind hetzelfde hebben gedaan in die situatie als in het boek?

Stap 4: Verhaallijn uitdiepen

Het verhaal, de personages en de gebeurtenissen zijn in de voorgaande stappen helemaal duidelijk geworden voor de kinderen. Voor kinderen kan het zijn dat het verhaal nu echt begint te leven. In dit geval kan je bijvoorbeeld met kinderen het verhaal na gaan spelen of ze iets van het verhaal laten knutselen. Zo wordt het kind op alle fronten gestimuleerd om met taal om te gaan.

Dit waren alle basisstappen in hoe je kinderen op een interactieve wijze kan voorlezen. Op deze website vind je alle stappen met uitgebreide tips en voorbeelden per stap.

https://www.komvoortaal.nl/wordpress/wpcontent/uploads/2017/02/cito_interactief_voorlezen_maar_hoe.pdf

Hoofdstuk 2
Gevolgen van te weinig voorlezen

Kinderen die in hun jeugd te weinig hebben gelezen of te weinig zijn voorgelezen hebben vaak een taalachterstand op kinderen die dat wel regelmatig deden. De taalachterstand gaat verder dan alleen minder goed kunnen lezen. Kinderen met een taalachterstand kunnen zich vaak slecht duidelijk maken wat voor grote onzekerheden zorgt. Deze onzekerheid blijft ze zelfs op latere leeftijd nog achtervolgen. Met Mandy Huiskamp (46) praten we over hoe haar taalachterstand tot stand is gekomen en wat voor invloed dit op haar heeft gehad.

Ik groeide op in een gezin waar mijn ouders altijd aan het werk waren. In de avonden waren ze vaak moe, waardoor er weinig werd voorgelezen. Ik had wel boekjes thuis liggen, maar als je kind bent en je de keuze hebt dan pak je deze toch niet zo snel uit jezelf. Ik deed vaak spelletjes en was veel buiten. 

Naar mate ik ouder werd begon mijn taalachterstand steeds meer op te vallen. Als ik iets moest voorlezen in de klas klapte ik helemaal dicht, het ging namelijk allemaal zo langzaam bij mij. Leraren dachten dat ik een vorm van faalangst had, podiumvrees, dus werd ik vaak overgeslagen met de leesbeurten. Ik durfde niemand te vertellen dat ik eigenlijk nog niet zo goed kon lezen. Ik scoorde ook niet goed op dictees en leren was lastig voor mij.

Op de middelbare school ging ik naar het laagste niveau. Ik vond mijn klas dom en alles wat er werd uitgelegd snapte ik. Op mondelingen scoorde ik altijd negens en tienen, maar omdat ik mij op papier niet goed kon verwoorden, haalde ik op toetsen hele lage cijfers. Het was pas in mijn tweede jaar toen mijn mentor mij vroeg of ik eigenlijk wel kon lezen. Ik moest heel hard huilen en bekende voor het eerst dat ik dat eigenlijk helemaal niet zo goed kon. 

Mijn mentor zette mij in een dyslexie groepje, waardoor ik redelijk wat ben geholpen met mijn taal. Uiteindelijk ging ik aan het werk en redde ik mezelf redelijk met af en toe een beetje lezen of schrijven. Pas toen ik kinderen kreeg, realiseerde ik mij hoe belangrijk het is om goed te kunnen lezen en schrijven. Ik wilde absoluut niet dat zij zich hetzelfde zouden voelen als ik. De eerste jaren van hun jeugd verzon ik nog verhaaltjes voor het naar bed gaan, terwijl ik twee avonden per week Nederlandse les volgde. 

Uiteindelijk kon ik goed lezen en schrijven en kon ik dus mijn kinderen uren voorlezen, wat ik ook zeker heb gedaan. Mijn kinderen zijn dol op lezen en ik inmiddels ook. Achteraf had ik gewild dat ik eerder aan de bel had getrokken. Doordat ik op jonge leeftijd niet fatsoenlijk heb leren lezen, heb ik zeker bepaalde kansen gemist op school, maar ook in mijn latere carrière.”

 Komt het verhaal van Mandy je bekend voor en voel jij je ook onzeker over jouw taal? De Nederlandse overheid heeft een apart programma opgezet voor volwassenen die als moedertaal Nederlands hebben en laaggeletterd zijn. Het programma heet Tel mee met Taal.  Op deze website van de rijksoverheid is alles te vinden over het programma. Tel mee met Taal

Ben je bang dat jouw kind een taalachterstand oploopt? Samen lezen en schrijven is natuurlijk stap één. Helaas is dat soms niet voldoende en heeft een kind meer begeleiding nodig. Op deze website lees je meer over taalachterstanden en het vinden van de juiste begeleiding daarvoor.

Hulp bij lezen en spellen

Hoofdstuk 3
Voordelen van voorlezen

Voorlezen is dus niet alleen leuk, maar zorgt ook voor de ontwikkeling van een kind. We hebben hieronder op een rijtje gezet wat precies de positieve effecten van voorlezen zijn:

  1. Vergroot de woordenschat

Door kinderen 15 minuten per dag voor te lezen en op latere leeftijd 15 minuten per dag te laten lezen, vergroot hun woordenschat met ruim een miljoen woorden per jaar. Deze website legt uit hoe een kwartier lezen per dag precies werkt voor kinderen: lees 15 minuten per dag

  1. Draagt bij aan gevoel voor taal en taalbegrip

Het vertrouwd raken met taal en taalbegrip is voor kinderen heel belangrijk. Door dialogen in verhalen leren kinderen zich te uiten.

  1. Het prikkelen van de fantasie

Voorlezen zorgt ervoor dat kinderen gaan nadenken over dingen. Ze kunnen zich wanen in een fantasiewereld. In de toekomst leert dit ze om out of the box te kunnen denken.

  1. Het oefent de luistervaardigheden en vergroot het concentratievermogen

Door de tijd te nemen om een boekje voor te lezen, leren kinderen om ergens voor te gaan zitten. Ze gaan zich focussen op het verhaal en wat er verteld wordt.

  1. Het stimuleren van sociale- en emotionele vaardigheden.

Kinderen krijgen in hun jonge leven te maken met veel indrukken. Zo krijgen ze vaak een jonger broertje of zusje, worden ze misschien wel gepest of ervaren ze andere dingen die ze nog niet goed kunnen plaatsen. Door samen te lezen over herkenbare onderwerpen en daarna met elkaar hierover te praten, leren kinderen woorden te geven aan hun emoties. Daarnaast kan het lezen over een herkenbare gebeurtenis ze een veilig gevoel geven. Wil je meer weten over hoe voorlezen sociale en emotionele vaardigheden stimuleert of wil jij je kind een ingewikkelde situatie uitleggen, neem dan eens een kijkje op deze website: Sociaal emotionele ontwikkeling voorlezen

 

Hoofdstuk 4

Welk boek moet ik dan kiezen?

Met voorlezen kan je al beginnen als een kind nog maar drie maanden oud is. Er zijn zo veel verschillende soorten boeken en verhalen dat we vaak niet weten en begrijpen welke boeken het meest geschikt zijn voor onze kinderen.

Vanaf 3 maanden
Wanneer een baby nieuwsgierig om zich heen begint te kijken, kan je al beginnen met voorlezen. Boekjes met hele grote plaatjes en herkenbare vormen zijn in deze fase heel belangrijk. Dit legt straks namelijk de basis voor de eerste woordjes. In deze fase wijs je vooral de plaatjes aan en benoem je wat dat is.

Peuters 2 tot 4 maanden oud

Peuters vinden het al leuk om korte verhaaltjes te horen. Op deze leeftijd is het nog steeds heel belangrijk om ook plaatjes bij de verhalen te hebben. Wanneer de kinderen drie of vier jaar oud zijn mogen de verhaaltjes wel steeds wat moeilijker worden. Eenvoudige teksten met herhaling en rijm spelen hier in een belangrijke rol. Door rijm en herhaling worden er bepaalde verwachtingen geschept die helpen te voorspellen wat er gaat komen in het verhaal. Zo stimuleer je je kind om samen met jou hardop mee te lezen, door ze woorden te laten roepen en zinnen aan te vullen.

Kleuters vanaf 5 jaar

Wanneer kinderen de leeftijd van vijf jaar hebben bereikt is het heel belangrijk om te blijven investeren in voorlezen. Vanaf deze leeftijd kan je langere verhalen gaan voorlezen. Interactie blijft heel belangrijk. Door samen te praten over de verhalen ontwikkelt het kind zich op alle vlakken.

Kinderen die zelf lezen

Een misopvatting is dat als kinderen eenmaal zelf kunnen lezen, is dat ze niet meer voorgelezen hoeven worden. Soms is het voor het kind nog te moeilijk om een verhaal of een situatie in een verhaal te begrijpen. Bovendien is samen voorlezen heel leuk.

 

Op de site www.kinderboeken.nl vind je de allerleukste kinderboeken per leeftijdscategorie. Zo weet je precies welk boek je kan kiezen.

Hoofdstuk 5

Digitaal voorlezen

We leven nou eenmaal in een digitale wereld, waarin alles online kan. Voorlezen uit een boek voelt daarom misschien soms wat achterhaald. Daarnaast kan je het als ouder af en toe ook gewoon te druk hebben. Een digitaal voorleesboek kan af en toe een ideale vervanging zijn voor het voorlezen uit een boek.

 

Digitaal voorlezen kan het normale voorlezen niet in zijn totaal vervangen. Dat heeft vooral te maken met de hoeveelheid schermtijd die kinderen maken. Een te grote hoeveelheid aan schermtijd is namelijk niet persé goed voor hun ontwikkeling. Daarnaast kan een kind gemakkelijk de mobiel of tablet wegleggen en andere dingen ondernemen.

 

In het onderstaande filmpje is te zien hoe een digitaal voorleesboek precies gaat.

 

Zoals te zien is in het filmpje wordt de belevingswereld van een kind behoorlijk aangesproken bij een digitale voorleessessie. Ben je geïnteresserd geraakt in deze manier van voorlezen? Op de volgende website staat beschreven hoe je het maximale uit digitaal voorlezen kan halen. https://iedereenleest.be/over-lezen/de-praktijk/de-voor-en-nadelen-van-digitaal-voorlezen

 

Heb je eenmaal besloten dat je het voorlezen af en toe gaat laten vervangen door een mobiel of tablet, zorg er dan voor dat je een goede app kiest. De volgende apps kunnen hier goed voor dienen.

 

Storytel

Hier vind je niet alleen boeken voor kinderen, maar ook voor volwassenen. Met een keuze uit ruim 200.000 boeken zit je altijd goed.

Download: Storytel

 

Boekstart

Deze app heeft niet alleen voorleesboeken voor peuters en kleuters, maar bevat ook leuke spelletjes die met het verhaal te maken hebben. Deze apps bevat ook leuke leestips voor ouders

Download NU de gratis BoekStart VoorleesApp

 

Dikkie Dik

Een app met alleen maar verhalen over de grote dikke oranje kater.

Download: Dikkie Dik

Hoofdstuk 6

Voorlezen is leuk voor ouder en kind

Ben je zelf toe aan een avondje ontspanning en wil je ook wel een keer voorgelezen worden. LINDA heeft een serie opgezet met BN’ers die voorlezen uit hun favoriete kinderboeken. De kinderboeken van vroeger dus. Zo leest Jan Kooijman voor uit het boek Heksen van Roald Dahl en Elise Schaap leest voor uit de Griezelbus. Een fragment duurt ongeveer een kwartier.

 

Samen met de kleine op schoot en luisteren naar een verhaal van vroeger kan ook heel ontspannen en motiverend werken. Benieuwd naar de verhalen? Neem dan een kijkje op :

LINDA kinderboeken

 

Hoofdstuk 7

Meer weten?

Wil je meer weten over voorlezen, boeken of voorlees apps? Neem dan eens een kijkje op de volgende websites:

Voorlezen voor volwassenen

jaar-van-het-voorlezen

Onderzoek naar het belang van interactie bij voorlezen

onderzoek voorlezen

Voorlezen doe je zo

 

De leukste voorleesapps

Voorlees apps

GESCHREVEN DOOR: TESS VALENTA

 

 

 

 

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *