De natuurlijke vleesvervanger

In Amsterdam staat op bijna elk menu een uitleg waar de producten die worden gebruikt vandaan komen. Verder staat er een hele rits aan symbolen achter om aan te geven wat voor soort allergische reactie dit gerecht zou kunnen opwekken. Nederlanders gaan steeds bewuster om met wat ze eten. De eerste reden is dat eten gezien wordt als brandstof, het moet voedzaam zijn, de juiste macro’s bevatten en zeker niet schadelijk zijn. Baadt het niet dan schaadt het niet gaat niet op. De tweede reden is dat wij steeds milieubewuster bezig zijn. Vlees is gigantisch slecht voor het milieu door de enorme hoeveelheid water dat wordt gebruikt. Toch is vlees één van de populairste voedingsmiddelen. Een gerecht is niet ‘af’ zonder een stukje vlees. Nu is er een opkomst van vleesvervangers, plantaardige producten zoals bietenburgers en kikkererwtenballen. Erg lekker maar wel bewerkt waardoor er toch weer onbekende componenten inzitten. De meest natuurlijke vleesvervangers zijn vis en schaal- en schelpdieren. Maar wat komt er allemaal bij kijken om ze van de zee op jouw bord te krijgen? En hoeveel duurzamer zijn ze nou eigenlijk?

De productie

Als je door de supermarkt loopt weet je van de meeste producten wel waar het vandaan komt. Een tomaat wordt geplukt van een plant uit een kas en een biefstuk wordt gesneden van een koe. Met een beetje fantasie kan je zelfs bedenken hoe dat stukje koe vanuit de wei in dat kleine plastic pakje is gekomen. Maar weet je dit bijvoorbeeld ook van een mossel?

Mosselen worden gezaaid op percelen in bijvoorbeeld de Oosterschelde of de Waddenzee. Mosselen kunnen op twee verschillende manieren worden gekweekt. Op de bodem van de zee of aan touwen, oftewel bodemcultuur en hangcultuur.

Als de mosselen na twee jaar groot genoeg zijn worden ze weer opgevist. De vissers brengen de mosselen naar de producent. In enorme tubs worden ze schoon gespoeld met water uit de Oosterschelde. Het water spoelt het zand uit de mosselen. Het water gaat daarna terug de Oosterschelde. Na het verwateren worden de mosselen gesorteerd en gecontroleerd. Dit proces vergt veel aandacht waardoor elke mossel die je eet zeker weten gecontroleerd wordt. Nadat ze zijn gesorteerd worden ze verpakt, verkocht en verorberd.

Naast mosselen zijn er nog veel meer schelpdieren. Kokkels, scheermessen en natuurlijk oesters zijn allemaal populaire producten.

Dit proces wordt voor de meeste schelpdieren gebruikt. Hierdoor is het effect op het milieu erg klein. Schaaldieren zoals krabben en kreeften hebben een nog kleiner effect op het milieu omdat zij wild worden gevangen.

Bekijk het volgende filmpje om meer te weten over de productie van mosselen.

Fitgirl

https://media.giphy.com/media/qUdjw34AA7EKQ/giphy.gif

bron: https://giphy.com/gifs/oscar-the-grouch-qUdjw34AA7EKQ/media

Het is weer januari en ik heb mij net twee maanden lang vol gestopt met chocoladepepernoten, kerstkransjes en veel, veel rode wijn. Er is zoveel eten aan te pas gekomen dat ik mijn calorieëntelapp naar een donker hoekje van mijn telefoon heb verbannen. Als ik alles wat ik heb gegeten had ingevoerd zou hij zeker weten gecrasht zijn.

Nu is het 2018 en ook al is het bitterkoud ik weet dat ik over een paar maanden mijzelf niet meer kan verstoppen in een oversized wollen trui. Ik moet aan de bak. Ik stap op de fiets en ga zwoegend naar de sportschool. Eerst het weegmoment, de strenge blik van de sportschoolmedewerken probeer ik met een stralende lach om te toveren in een begrijpende blik. Ik heb geen succes. Ze steekt een verhaal af over voeding. Ik moet op mijn macro’s gaan letten. Ik knik en doe alsof ik begrijp waar ze het overheeft terwijl zij doorratelt over quinoa en avocado’s.

Thuis aangekomen met veel spierpijn en vol goede moed sla ik aan het googelen. Macro’s staat voor eiwitten, vetten en koolhydraten. Ik zoek meer tips op over gezond eten. Volgens veel fitgirls wordt het de hoogste tijd voor mij om vegetariër te worden. Ietwat overmoedig besluit ik dat dit voor mij een perfecte uitdaging is. Maar hoe vervang je vlees?

Als ik door de supermarkt loop zijn er veel opties. Bietenburgers, falafel, kip gemaakt van sojabonen en nog veel meer. Allemaal fabrieksproducten die zich voordoen als vegetarisch vlees. In het kader van mijn nieuw gevonden gezondheidsobsessie wil ik liever een natuurlijk product eten. Ik heb afgesproken met mijzelf dat ik maar maximaal twee woorden als emulgator, aroma of extract bij de ingrediënten wil hebben staan.

Ik loop verder. Op de visafdeling kijk ik wat teleurgesteld rond. Naast zalm en kabeljauw is de keuze niet reuze. Met een salade druip ik af naar huis en pak ik mijn computer er weer bij. Op het internet is de visselectie heel wat ruimer. Ik google verder en kom bij de schaal- en schelpdieren aan. Schaal- en schelpdieren zijn rijk in vitaminen. Met name schaaldieren hebben een hoog eiwitgehalte. Ze zijn arm in koolhydraten en bevatten gezonde vetten. En mijn belangrijkste overweging, geen toevoegingen. Een puur product. Ik lees verder en begin me ontzettend af te vragen waarom we dit niet elke dag eten.

Seizoensproduct

Mosselen eet je in de zomer. Oesters eet je in de maanden met R in de naam. Kreeft eet je tijdens kerst. En vongole eet je alleen door de pasta in Italië. Vroeger was voedselproductie afhankelijk van seizoenen. Tegenwoordig zorgen de nieuwe technieken ervoor dat we alles op bijna elk moment van het jaar kunnen krijgen. Dit geldt ook voor schaal- en schelpdieren. Schelpdieren zijn net als bloemen. Ze planten voort door zichzelf te bestuiven. Een oester is bijvoorbeeld tweeslachtig. De periode dat een oester zich voortplant heet melken. Tijdens deze periode smaakt de oester niet lekker. De melkingsperiode vindt plaats in de vier zomermaanden, de maanden zonder R in de naam. Vandaar dat oesters in Frankrijk huîtres heten, acht ‘r’-en. Door een nieuwe techniek worden er in de zomermaanden door sommige kwekers triploïde oesters gekweekt. Deze oesters kunnen zich niet voortplanten waardoor er geen melkperiode is. De oester is dus op elk moment van het jaar te eten.

Meer weten, Yvette van Boven gaat op bezoek in Zeeland!

Doordat we de wereld een stuk kleiner hebben gemaakt met vliegtuigen en internet kunnen de producten vanuit de hele wereld worden gehaald. Zo komen er veel mosselen uit Ierland en Duitsland en kreeft uit Canada. Dit gaat ook overbevissing tegen, wat beter is voor het milieu.

Milieubewust

Bewust eten heeft niet alleen te maken met het effect op je lichaam maar ook met het effect op het milieu. Een manier om erachter te komen hoe goed of slecht een voedingsproduct is voor het milieu kan je kijken naar hoeveel water er nodig is om het te produceren. Zoals hiervoor in de filmpjes werd getoond wordt er veel water gebruikt om de mosselen en oesters schoon te spoelen. Dit water komt rechtstreeks uit de Oosterschelde en wordt na gebruik weer terug de Oosterschelde in gestort. Omdat dit water niet wordt bevuild is het watergebruik bijna verwaarloosbaar. Maar hoe zit dit met de rest van het proces?

De meeste informatie over de watervoetafruk gaat over vlees. Om een hamburger te produceren is ongeveer 2400 liter water nodig. Vlees is dus de grootste boosdoener. Om zonder vlees toch de juiste voedingsstoffen binnen te krijgen zijn noten populair, maar de productie van 100 gram cashewnoten kost ook al 1400 liter water. Avocado’s, het groene goud, worden gekweekt in droge gebieden waar ze al het water uit de omgeving opmaken. En zelfs kikkererwten, de populairste vleesvervanger van het moment verbruikt even veel water als een kip.

De productie van een kreeft gebruikt maar 120 liter water!

Jouw watervoetprint 

Benieuwd naar je eigen watervoetprint? Bereken hem hier:

https://www.voedingscentrum.nl/nl/mijn-boodschappen/eten-kopen/voedselafdruk.aspx

 

Veganisme

 Vijf jaar geleden zei een vriendin van mij dat ze vegan werd. De trend was toen nog niet zo groot als dat hij nu is. Elke woensdagavond aten wij met tien vriendinnen, als één daarvan vegan werd welk effect heeft dit dan op ons avondmaal?

De eerste keer kookte zij zelf. Ze is een lieve vriendin maar geen keukenprinses. Het was niet vies maar aan het einde hadden we allemaal nog honger. Ikzelf houd ontzettend van koken en lang tafelen dus de keer erna offerde ik mij op om er eens iets van te maken. Wat een uitdaging!

In alles zit dierlijke producten. Uiteindelijk heb ik toch iets gevonden om te maken. Pasta pesto. Alhoewel ik me ten zeerste afvraag of ik een Italiaan zou kunnen overtuigen dat dit pesto was, zonder kaas. Ik had een foccacia erbij gemaakt voor het geval het te weinig zou zijn. Na de maaltijd was iedereen erg tevreden met het resultaat. We gingen alvast brainstormen voor de week erna. Veel verder dan ‘sla, en dan doen we de kaas wel apart’ kwamen we niet. We bekeken websites en kookboeken om inspiratie op te doen. Uiteindelijk kregen we een sms: ‘Hoi meiden, ik ben er niet bij deze week’. Wat een opluchting! Wat hebben we lekker gegeten.

Met zes van de meiden, de vegan incluis, gingen we een lang weekend naar de Provence. Ik ben er heilig van overtuigd dat ze daar nog nooit van vegans hebben gehoord. Mocht ik het mis hebben, dan weet ik zeker dat ze vegans daar snel uitsterven. Een rondje over een markt met lekkere worstjes, kazen en prachtige stukken vlees en je innerlijke Bourgondiër wordt wakker. Elke ochtend aten we croissants, eieren en yoghurt met vers fruit. Allemaal behalve één. Zij at een sojayoghurt met zes verschillende voedingssupplementen die ze braaf in zakje meedroeg. Uit het eten wat ze mag eten haalt ze niet genoeg voedingsstoffen om gezond te blijven. Ik vind het ontzettend goed dat zij zo milieubewust bezig is en dat zij zo sterk in haar schoenen staat dat zo ondanks alle vele nadelen en vermoeide blikken van vriendinnen doorgaat met iets waar ze overtuigd van is. Maar moet het milieu boven de eigen gezondheid worden gesteld?

Misverstanden

Iedere zomer komen er honderden Belgen en Duitsers naar het Zeeuwse Yerseke om een pannetje mosselen te eten. In een lange stoet van caravans en campers blokkeren ze de A58. De twee zwaarste Zeeuwse spitsuren zijn tijdens de zomermaanden op vrijdagavond Zeeland in en op zondagavond Zeeland uit. Zoals er door Bløf bezongen wordt, in de zomer wordt je in het Duits aangesproken. Volgens de Nederlandse vissersbond is Nederland goed voor zo’n tien procent van de totale productie van mosselen in Europa. Als je onze wateren met de wateren van bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk vergelijkt is dit een enorm aantal. Van deze mosselproductie wordt zo’n 64% naar België geëxporteerd. Duitsland en Frankrijk zijn goed voor elf en twintig procent. Van dit populaire product dat zoveel toeristen trekt blijft maar vier procent in Nederland.

Waarom de mossel niet op de kaart staat onder de Nederlanders is onduidelijk. Misschien komt het door deze misverstanden:

Mosselen zijn slecht voor je cholesterol.

Veel mensen denken dat je van mosselen een verhoogt cholesterol krijgt. Mosselen zijn hoog in eiwit net als biefstuk, maar ze zijn veel gezonder. In mosselen zit namelijk bijna geen vet. Het vet dat er in zit zijn meervoudig onverzadigde vetzuren, voor de leken onder ons: als je vet eet, eet dit soort vet! Verder zijn mosselen rijk aan mineralen, fosfor, ijzer, koper, seleen en vitaminen.

Mosselen moet je in water bewaren

In het filmpje van de mosselproductie heb je kunnen zien hoe mosselen eerst een dag schoon worden gespoeld. Hierdoor is al het zand eruit gewassen. Deze techniek bestond vroeger nog niet waardoor het belangrijk was om ze in het water houden. De mosselen spugen het zand dan uit hun schelp. Tegenwoordig is dit dus niet nodig. De mosselen zijn vacuüm verpakt in lekvrije bakken en kunnen gewoon in de koelkast bewaard worden.

Mosselen kan je alleen op bepaalde tijden in het jaar eten

Het mossel seizoen begint eind juni of juli. Dit is afhankelijk van het weer. Het loopt door tot april van het volgende jaar. Afgezien van de maand mei kun je dus altijd mossels eten. Vroeger was het moeilijk om mossels te transporteren en werden de producten vaak in de koude maanden gegeten. Door koeltransport en koelingen in winkels en fabrieken is dit niet meer nodig. In de maanden dat de Zeeuwse mossel zich voortplant, eind april tot begin juli ongeveer zijn deze niet te eten. In die periode worden ze geïmporteerd uit Ierland en Denemarken. Geen reden om geen mosselen te eten dus!

Je wordt er snel ziek van

In schaal- en schelpdieren kunnen ziektes voorkomen. In kip en eieren kan je salmonella krijgen maar toch is dat minder spannend doordat we het gewend zijn. Mosselen kun je rauw eten. De mosselgebieden worden regelmatig getest op algen en ander soort besmettingen. Tijdens de productie worden de mossels gekookt en getest op gewicht en smaak. Bij een geproduceerde mossel die binnen de houdbaarheidsdatum valt, is de kans dat je ziek wordt even groot van als je een kipfilet eet.

Mosselen koken is zo veel werk

Een stukje vlees is makkelijk te bereiden. Je gooit je kipfilet in de pan en je een poosje later is het klaar. Mosselen lijkt veel spannender en alsof het een boel zooi geeft. Het is eigenlijk heel erg makkelijk, hoe het moet zie je hier.

Meer weten?

Ga eens lekker de deur uit en zoek op waar het allemaal vandaan komt.

Voor meer informatie over recepten en producten klik hier.

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *